Meester in residentie Emeritus (1940 – 2026)

Met onzegbare ontroering en diepe droefheid kondigt de Muziekkapel Koningin Elisabeth het overlijden aan van haar geliefde Meester in residentie Emeritus, José van Dam, op 17 februari 2026. Hij is vredig heengegaan, omringd door zijn naasten.

België verliest zijn grootste ambassadeur van de lyrische kunst; de wereld verliest een legende die met zijn genie de operageschiedenis van de 20e en 21e eeuw heeft getekend. Maar de Muziekkapel verliest we bovenal een mentor, een vaderfiguur en een onuitputtelijke bron van artistieke integriteit.

Een stem voor de eeuwigheid

Van de Koninklijke Muntschouwburg tot de Metropolitan Opera in New York, van de Scala van Milaan tot de legendarische films Don Giovanni en Le Maître de musique: José van Dam was overal waar de muziek om authenticiteit vroeg. Zijn carrière, die meer dan zestig jaar omspande, was de weerspiegeling van een zeldzame alliantie tussen vocale perfectie en een absolute intellectuele trouw aan de partituur. Of hij nu de monumentale Saint François d’Assise belichaamde of zijn onvergetelijke vertolkingen van Don Quichotte bracht, José zong nooit voor het applaus, maar altijd voor de waarachtigheid van het personage.

De Meester

Vanaf 2004 verbond José zijn lot aan de Muziekkapel Koningin Elisabeth, op verzoek van Bernard de Launoit en Bernard Foccroulle. Als initiatiefnemer en Meester in residentie van de zangsectie deed José van Dam meer dan alleen lesgeven: hij gaf de fakkel door. Voor generaties jonge talenten was hij de gids die hen leerde dat techniek slechts een instrument is ten dienste van de tekst, zowel de muzikale als de literaire. Zijn uitzonderlijke pedagogische en artistieke verdiensten werden alom geprezen, onder meer door het Koninklijk Conservatorium Antwerpen, dat hem in 2004 de titel Maestro Honoris Causa verleende.

Zijn aanwezigheid binnen de Muziekkapel verleende het instituut een aura van sereniteit en discipline. Hij was een Meester in de edelste zin van het woord: veeleisend maar gul, altijd op zoek naar die uitmuntendheid die de kern vormt van de missie van de instelling. Zelfs nadat hij in 2023 het stokje overdroeg aan Stéphane Degout en Sophie Koch, bleef hij er als Meester Emeritus het morele kompas.

***

De Raad van Bestuur, het Directiecomité, de Meesters en Artiesten in residentie en het voltallige team van de Muziekkapel buigen het hoofd voor deze muzikale reus. Onze gedachten gaan uit naar zijn familie, zijn naasten en de talloze zangers over de hele wereld die hij als zijn muzikale kinderen beschouwde.

Zijn stem, zijn subtiele humor en de serene blik waarmee hij de opkomende generatie gadesloeg, zullen wij intens missen. Maar in elke noot die in de Muziekkapel weerklinkt, zal de echo van zijn meesterschap voelbaar blijven.

Bedankt, Maestro.

Bart Vande Voorde